Блаженнійшому ІЄРОНІМУ ІІ,
Архієпископу Афінському і всієї Еллади,
Священному Синоду Церкви Греції

Ваше Блаженство! Преосвященні владики і брати!

Священний Синод Православної Церкви України на своєму засіданні, яке відбулося 19 листопада 2026 р. в м. Києві, мав судження про діяльність ієрарха Церкви Греції Преосвященного Нектарія, митрополита Керкірського, Паксійського та Діапонтійських островів Церкви Греції. Прямим приводом для цього стало те, що під час візиту до Російської Федерації цей митрополит публічно висловив заохочення беззаконним діям та єретичному вченню про «руссікій мір» глави Московської патріархії Кирила (Володимира Гундяєва), приймав від нього нагородження та оголосив про нагородження від власного імені.

Також під наглядом зазначеного митрополита на о. Корфу відбулося відкриття так званого «монастирського дому» від імені митрополита Онуфрія, керівника ієрархії в Україні у підпорядкуванні Московського патріархату. Публічно неодноразово заперечуючи існування автокефальної Православної Церкви України, ображаючи особисто її Предстоятеля, згаданий митрополит на нашу думку здійснює грубе втручання у церковні справи автокефальної Православної Церкви України та порушує церковний мир і порядок, підтримуючи поділи.

Цим листом Священний Синод Православної Церкви України засвідчує свою повагу до улюбленої Сестри у Христі Найсвятішої Церкви Греції та особисто до Вашого Блаженства, адже від Церкви та від Архієпископа ми за ці роки отримали численні свідчення щирої любові та співстраждання, виявлені у словах і діях. Натомість Преосвященний митрополит Нектарій, взявши із собою велику святиню – мощі святителя Спиридона Тримифунтського – вирушив до Росії, яка веде проти України агресивну війну, щодня приносить численні страждання, проливає кров невинних, нищить храми та мирні оселі, і там хвалив державу цю та створював враження, що все, зроблене Росією – не підлягає і найменшому слову осудження.

Святі мощі привезені були до Росії не у простий час, а у останній місяць перед проведенням там так званих «виборів до парламенту». З нашої точки зору це може бути оцінене як використання святині у політичній агітації на користь діючої в Росії влади.

Під час служіння з російським патріархом митрополит Нектарій, звертаючись до Кирила, заявив (як його слова були наведені в медіа): «Я мав радість знати Вас ще до того, як Ви стали Патріархом – коли Ви були головою Відділу зовнішніх церковних звʼязків, відвідували нашу митрополію та звершили Божественну літургію. І я тоді ще Вас порівняв з архієпископом Христодулом, який у скрутні часи зміг «вiрно подавати слово iстини» (2 Тим. 2:15). І Ви справді «вiрно подаєте слово iстини», як духовний магніт закликаєте людей і особливо молодь». Потім митрополит Нектарій оголосив грамоту та вручив Кирилу найвищу нагороду своєї митрополії – орден «Золотий хрест із зіркою святителя Спиридона».

Якщо Кирил «вірно подає слово істини», відкидаючи мир і милосердя, а прославляючи і благословляючи агресивну війну, якщо відкинення ним церковного спілкування зі Вселенським Патріархатом та іншими Церквами – є «від істини», якщо вторгнення у межі Олександрійського Патріархату та поширення там схизми – це «діла істини», то хіба ця істина – є істина Церкви Христової? Те, за що треба викривати – прославляється, те, що слід оплакувати у скорботі, як явний гріх – винагороджується церковним орденом.

Ми могли би багато і докладно перелічувати, якими своїми словами та діями Преосвященний митрополит Нектарій завдав нам болю. Але і сказаного, думаємо, достатньо, щоби виявити наші думки і наші почуття. Тож, засвідчуючи їх, залишаємо на розсуд Вашого Блаженства і Священного Синоду Церкви Греції те, які дії слід далі вчинити.

Підносимо завжди за Ваше Блаженство і за Церкву та народ Греції наші гарячі молитви та просимо молитов про перемогу правди і мир для України.

З любов’ю у Христі,
від імені та за дорученням Священного Синоду –

Епіфаній,
Митрополит Київський і всієї України, голова

Τὸ κείμενο τῆς ἐπιστολῆς στὰ ἑλληνικά

Τῷ Μακαριωτάτῳ
Ἀρχιεπισκόπῳ Ἀθηνῶν καὶ πάσης Ἑλλάδος
κ.κ. Ἱερωνύμῳ Β΄.
Τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος.

Μακαριώτατε! Σεβασμιώτατοι Ἀρχιερεῖς καὶ ἀδελφοί!

Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας, κατὰ τὴ συνεδρίασή της ποὺ πραγματοποιήθηκε στὸ Κίεβο στὶς 19 Νοεμβρίου 2026, ἐξέτασε τὴ δράση τοῦ ἱεράρχου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κερκύρας, Παξῶν καὶ Διαποντίων Νήσων κ. Νεκταρίου. Ἄμεση ἀφορμὴ γι᾿ αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ γεγονὸς ὅτι, κατὰ τὴν ἐπίσκεψή του στὴ Ρωσικὴ Ὁμοσπονδία, ὁ Μητροπολίτης αὐτὸς ἐνθάρρυνε δημοσίως τὶς ἄνομες πράξεις καὶ τὴν αἱρετικὴ διδασκαλία περὶ τοῦ «ρωσικοῦ κόσμου» τοῦ ἐπικεφαλῆς τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας, Κυρίλλου (Βλαντίμιρ Γκουντιάγεφ), δέχθηκε ἀπὸ αὐτὸν τιμητικὴ διάκριση καὶ ἀνήγγειλε τὴν ἀπονομὴ τιμητικῆς διακρίσεως ἐκ μέρους του.

Ἐπίσης, ὑπὸ τὴν ἐποπτεία τοῦ ἐν λόγῳ Μητροπολίτου πραγματοποιήθηκε στὴ νῆσο Κέρκυρα ἡ ἔναρξη λειτουργίας τοῦ λεγομένου «μοναστικοῦ οἴκου» ἐξ ὀνόματος τοῦ Μητροπολίτου Ὀνουφρίου, ἐπικεφαλῆς τῆς ἱεραρχίας στὴν Οὐκρανία, ἡ ὁποία ὑπάγεται στὸ Πατριαρχεῖο Μόσχας. Ἀρνούμενος κατ᾿ ἐπανάληψιν δημοσίως τὴν ὕπαρξη τῆς αὐτοκεφάλου Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας καὶ προσβάλλοντας προσωπικῶς τὸν Προκαθήμενό της, ὁ προαναφερθεὶς Μητροπολίτης κ. Νεκτάριος, κατὰ τὴν ἄποψή μας, προβαίνει σὲ κατάφωρη παρέμβαση στὰ ἐκκλησιαστικὰ ζητήματα τῆς αὐτοκεφάλου Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας καὶ παραβιάζει τὴν ἐκκλησιαστικὴ εἰρήνη καὶ τάξη, ὑποστηρίζοντας τὶς διαιρέσεις.

Μὲ τὴν παροῦσα ἐπιστολὴ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας βεβαιώνει τὸν σεβασμό της πρὸς τὴν ἀγαπητὴ ἐν Χριστῷ Ἀδελφὴ Ἁγιωτάτη Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος καὶ προσωπικῶς πρὸς τὴν Ὑμετέρα Μακαριότητα, καθὼς κατὰ τὰ ἔτη αὐτὰ λάβαμε ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία καὶ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο πολυάριθμες μαρτυρίες εἰλικρινοῦς ἀγάπης καὶ συμμετοχῆς στὰ παθήματά μας, ἐκφρασμένες μὲ λόγους καὶ ἔργα. Ἀντιθέτως, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ. Νεκτάριος, κομίζοντας μαζί του ἕνα μέγα ἱερὸ σέβασμα — τὰ ἱερὰ λείψανα τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος, Ἐπισκόπου Τριμυθοῦντος — μετέβη στὴ Ρωσία, ἡ ὁποία διεξάγει ἐπιθετικὸ πόλεμο ἐναντίον τῆς Οὐκρανίας, προκαλεῖ καθημερινὰ πολυάριθμα δεινά, χύνει τὸ αἷμα ἀθώων, καταστρέφει ναοὺς καὶ κατοικίες ἀμάχων, καὶ ἐκεῖ ἐξυμνοῦσε τὸ κράτος αὐτὸ καὶ δημιουργοῦσε τὴν ἐντύπωση ὅτι ὅλα ὅσα ἔχει πράξει ἡ Ρωσία δὲν ἐπιδέχονται οὔτε τὴν παραμικρὴ λέξη καταδίκης.

Τὰ ἱερὰ λείψανα δὲν μεταφέρθηκαν στὴ Ρωσία σὲ τυχαία χρονικὴ περίοδο, ἀλλὰ τὸν τελευταῖο μῆνα πρὶν ἀπὸ τὴ διεξαγωγὴ ἐκεῖ τῶν λεγομένων «βουλευτικῶν ἐκλογῶν». Κατὰ τὴν ἄποψή μας, τοῦτο μπορεῖ νὰ ἐκτιμηθεῖ ὡς χρησιμοποίηση τοῦ ἱεροῦ σεβάσματος γιὰ πολιτικὴ προπαγάνδα ὑπὲρ τῶν ἀρχῶν ποὺ ἀσκοῦν τὴν ἐξουσία στὴ Ρωσία.

Κατὰ τὴ συλλειτουργία μὲ τὸν Ρῶσο Πατριάρχη, ὁ Μητροπολίτης Νεκτάριος, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν Κύριλλο, δήλωσε (ὅπως παρατέθηκαν τὰ λόγια του στὰ μέσα ἐνημερώσεως): «Εἶχα τὴ χαρὰ νὰ Σᾶς γνωρίζω καὶ πρὶν γίνετε Πατριάρχης — ὅταν ἤσασταν ἐπικεφαλῆς τοῦ Τμήματος Ἐξωτερικῶν Ἐκκλησιαστικῶν Σχέσεων, ἐπισκεφθήκατε τὴ Μητρόπολή μας καὶ τελέσατε τὴ Θεία Λειτουργία. Καὶ ἤδη τότε Σᾶς συνέκρινα μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, ὁ ὁποῖος σὲ δύσκολους καιροὺς κατόρθωσε νὰ “ὀρθοτομεῖ τὸν λόγον τῆς ἀληθείας” (Β΄ Τιμ. 2,15). Καὶ Ὑμεῖς πράγματι “ὀρθοτομεῖτε τὸν λόγον τῆς ἀληθείας”· ὡς πνευματικὸς μαγνήτης προσελκύετε τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἰδιαιτέρως τοὺς νέους». Ἔπειτα, ὁ Μητροπολίτης Νεκτάριος ἀνέγνωσε τὸ σχετικὸ τιμητικὸ δίπλωμα καὶ ἀπένειμε στὸν Κύριλλο τὴν ὑψίστη τιμητικὴ διάκριση τῆς Μητροπόλεώς του — τὸ παράσημο «Χρυσοῦς Σταυρὸς μετὰ Ἀστέρος τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος».

Ἐὰν ὁ Κύριλλος «ὀρθοτομεῖ τὸν λόγον τῆς ἀληθείας» ἀπορρίπτοντας τὴν εἰρήνη καὶ τὸ ἔλεος, ἐνῶ ἐξυμνεῖ καὶ εὐλογεῖ τὸν ἐπιθετικὸ πόλεμο, ἐὰν ἡ ἀπόρριψη ἐκ μέρους του τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας μὲ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο καὶ ἄλλες Ἐκκλησίες εἶναι «ἐκ τῆς ἀληθείας», ἐὰν ἡ εἰσβολὴ στὰ ὅρια τοῦ Πατριαρχείου Ἀλεξανδρείας καὶ ἡ ἐκεῖ διάδοση τοῦ σχίσματος εἶναι «ἔργα ἀληθείας», τότε ἆραγε αὐτὴ ἡ ἀλήθεια εἶναι ἡ ἀλήθεια τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ; Ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐλέγχεται, ἐξυμνεῖται· ἐκεῖνο γιὰ τὸ ὁποῖο θὰ ἔπρεπε νὰ θρηνοῦμε μὲ ὀδύνη, ὡς γιὰ πρόδηλη ἁμαρτία, ἐπιβραβεύεται μὲ ἐκκλησιαστικὸ παράσημο.

Θὰ μπορούσαμε νὰ ἀπαριθμήσουμε ἐκτενῶς πολλὰ λόγια καὶ πράξεις τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κ. Νεκταρίου, μὲ τὰ ὁποῖα μᾶς προκάλεσε πόνο. Ὅμως νομίζουμε ὅτι καὶ ὅσα εἰπώθηκαν ἀρκοῦν γιὰ νὰ φανερώσουν τὶς σκέψεις καὶ τὰ αἰσθήματά μας. Ἔτσι, ἀφοῦ τὰ καταθέτουμε, ἀφήνουμε στὴν κρίση τῆς Ὑμετέρας Μακαριότητος καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος τὸ ποιὲς ἐνέργειες πρέπει νὰ ἀναληφθοῦν στὴ συνέχεια.

Ἀναπέμπουμε πάντοτε τὶς θερμὲς προσευχές μας ὑπὲρ τῆς Ὑμετέρας Μακαριότητος καὶ ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ παρακαλοῦμε γιὰ προσευχὲς ὑπὲρ τῆς νίκης τῆς ἀληθείας καὶ γιὰ εἰρήνη στὴν Οὐκρανία.

Μετὰ τῆς ἐν Χριστῷ ἀγάπης

ἐξ ὀνόματος καὶ κατ᾿ ἐντολὴν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου

† Ἐπιφάνιος, Μητροπολίτης Κιέβου καὶ πάσης Οὐκρανίας, Πρόεδρος

Дні пам’яті святих — у церковному календарі, а молитви — у молитовному розділі нашого сайту.